Alles over tomaten: van eenvoudig tot verfijnd koken

Niet elke tomaat is hetzelfde, en die keuze maakt een groot verschil in je gerecht. Vleestomaten zoals de Roma zijn ideaal voor sauzen en stoofpotten, omdat ze weinig vocht bevatten en veel vruchtvlees. Cherrytomaatjes zijn zoeter van smaak en gaan heerlijk geroosterd in de oven of rauw door een pastasalade.

Ronde trostomaten zijn de alledaagse werkers: prima voor een snelle tomatensaus, voor op brood of in soep. Heirloom-tomaten, in allerlei kleuren van dieppaars tot geel, zijn het beste rauw te eten, zo laat je hun complexe smaak tot zijn recht komen. Bij het kiezen geldt: hoe rijper, hoe zoeter en hoe minder zuur. Koop bij voorkeur op kamertemperatuur bewaard fruit, want koeling breekt de smaakstoffen af.

Verse tomaten hoeven maar weinig om te schitteren. Een klassieke tomatensalade vraagt niet meer dan goede tomaten, een flinke scheut olijfolie, zeezout en verse basilicum. De truc is de tomaten op kamertemperatuur te serveren en ze pas op het laatste moment te snijden, zodat hun sap niet verloren gaat.

Wil je aardappelen combineren met tomaten, dan is een Provençaalse gratin een uitstekende keuze: laagjes dunne aardappelschijfjes en vleestomaten, overgoten met olijfolie en kruiden, een uur in de oven. Simpeler kan niet, indrukwekkender wel nauwelijks. Voor soepen en sauzen is het de moeite waard de tomaten eerst te ontvellen: kruis het onderkant in, dompel 30 seconden in kokend water en daarna in ijskoud water. Het velletje glijdt er zo af.

Er zijn twee kampen als het om tomatensaus gaat, en beide hebben gelijk. De snelle variant, in Italie bekend als salsa al pomodoro, maakt je in twintig minuten: knoflook in olijfolie laten geuren, blikken gepelde tomaten erbij, twintig minuten zachtjes laten pruttelen, afmaken met basilicum. Klaar. Dit is de saus voor doordeweeks, voor pasta op dinsdag en voor die avond dat je geen zin hebt om lang in de keuken te staan.

De trage ragù of pomodoro di lunga cottura vraagt drie tot vier uur op laag vuur. Hier komen ook verse of vleestomaten in aanmerking. Door de lange kooktijd concentreren de smaken zich en verdwijnt alle zuurheid. Voeg halverwege een scheutje rode wijn toe en roer er aan het einde een klontje boter door voor extra glans. Slimme kooktechnologie kan je helpen om dit soort tijdsintensieve recepten stap voor stap te plannen, zodat je nooit meer vergeet wanneer je moet roeren.

Als je tomaten in de oven roostert op lage temperatuur, zo rond de 150 graden, gebeurt er iets bijzonders. Het vocht verdampt langzaam en de suikers karamelliseren, waardoor je een geconcentreerde, bijna zoete versie van de tomaat krijgt. Halveer cherrytomaatjes, leg ze op bakpapier, bedruppel met olijfolie en strooi er zout, peper en tijm over. Na anderhalf uur heb je slow-roasted tomatoes die weken houdbaar zijn in olie in de koelkast.

Gedroogde tomaten, de zongedroogde variant uit de Italiaanse keuken, gaan goed in pastasalades, op bruschettas of fijngehakt door een goed bijgehouden voorraad als smaakmaker voor soepen en stoofpotten. Ze zijn ook een slimme manier om de tomatenoogst te verlengen: als je veel verse tomaten hebt, gedroogde bewaren is eenvoudig en loont de moeite.

De tomaat is wereldburger. In de Marokkaanse keuken vormt hij de basis van chermoula en tajines. In India is hij onmisbaar in masalas en dal. De Mexicaanse salsa roja, of het nu voor taco's of enchiladas is, draait volledig op geroosterde tomaten die met chipotle en koriander worden gemixed tot een rokerige, smaakvolle saus.

In de Spaanse keuken is er het gazpacho, de koude tomatensoep die in de zomer onmisbaar is. Rijpe tomaten, komkommer, paprika, knoflook, olijfolie en sherry-azijn worden glad gemixt en gekoeld geserveerd. Perfect als je tomaten hebt die net wat te rijp zijn voor een salade. Wil je verder experimenteren met recepten met kip en tomaat, dan is een klassieke Marokkaanse kip met geconserveerde citroen en tomaat een aanrader die weinig moeite vraagt maar veel indruk maakt.

Tomaten hebben een korte houdbaarheidsduur als ze eenmaal rijp zijn, zeker in de zomer. Precies daar helpt watkanikmaken.nl: voer je voorraad in, inclusief die overrijpe trostomaten die je snel moet gebruiken, en de app stelt recepten voor die perfect passen bij wat je in huis hebt. Zo voorkom je verspilling en ontdek je combinaties die je anders nooit zou bedenken.

De app houdt je voorraad bij na het koken, zodat je altijd weet hoeveel tomaten er nog zijn en welke andere ingrediënten je kunt combineren. Begin gratis via /signup en ontdek hoeveel je kunt maken met wat je al in huis hebt.